Productie van verpakkingsglas

Glas bestaat hoofdzakelijk uit siliciumoxide, oftewel zand. Louter gesmolten zand is echter voor de flessenfabricage ongeschikt. Nodig is in de eerste plaats een smeltmiddel. Daarvoor wordt natrium (Na2o) of kalium (K2o) gebruikt. Om verwerkbaar glas te krijgen is bovendien een stollingsmiddel nodig en daarvoor wordt kalk (CaO) gebruikt. Sinds 1830 wordt aangenomen dat een verhouding van ongeveer 6 delen zand, 1 deel soda en 1 deel kalk een goede combinatie oplevert. Tegenwoordig worden ook steeds meer scherven (gebruikt glas) ingezet, die met behulp van computers zorgvuldig met grondstoffen worden gemengd om de juiste kleur en kwaliteit te waarborgen.

Het smelten vindt plaats in een grote kuip van vuurvast materiaal bij een temperatuur van ongeveer 1500°C. In die baaierd van vuur en vlammen kan men niet kijken zonder een beschermende bril, en dan nog is het als het ware een blik in de hel.

Naast de oven bevinden zich grote met vuurvaste stenen volgestapelde ruimten die de warmte van de afvoergassen moeten opnemen waarmee de verbrandingslucht kan worden voorverwarmd. Aan de voorzijde van de oven wordt het vloeibare glas door smalle, vuurvaste kanalen gevoerd. De glaslinten die hieruit stromen, worden tot druppels geknipt en naar de vormingsmachines geleid.

Omdat glas een slechte warmtegeleider is, kan een fles niet in één keer gemaakt worden. Halverwege het productieproces moet de inwendige hitte gelegenheid krijgen om de buitenkant, die is afgekoeld door contact met de metalen flessenvorm, weer op werktemperatuur te brengen. Elke flessen- of pottenmachine kent dan ook een zogenoemde 'voorvorm', waarin de fles haar voorlopige model krijgt. Daarna wordt hij overgebracht naar een 'navorm' voor de definitieve modellering.

Voor de productie van potten en flessen bestaan drie verschillende processen:

• Blow-blow proces voor flessen
• Press-blow proces voor potten
• Press-blow narrow-neck proces voor lichtgewicht flessen

In het eerste geval wordt het glas zowel in de voor- als in de navorm uitgeblazen tot de uiteindelijke vorm en volume. Bij de beide andere processen wordt in de eerste fase gebruik gemaakt van een zogenoemde persstempel. Dit is een ijzeren staaf van een hoogwaardig metaal, die het vloeibare glas als het ware in de vorm perst. Voor de eerste fase wordt bij pottenproductie altijd een persstempel gebruikt. Dit maakt  zeer exact werken mogelijk.

Tegenwoordig zijn er ook potlooddunne stempels waarmee flessen met nauwe halsopening gemaakt kunnen worden. Het voordeel van het press-blow proces is dat de verdeling van het glas gelijkmatiger is en onnodige verdikkingen worden voorkomen. Hierdoor wordt een gewichtsreductie bereikt, die niet alleen transport en grondstofkosten spaart maar ook milieuwinst oplevert.

Na het vormen van het product moet het glas spanningsvrij afgekoeld worden. Dit gebeurt in een koeloven waar de flessen of potten doorgeleid worden. Na de koeloven worden de producten voorzien van een polyethyleen coating. Hierdoor worden ze minder stroef en dus makkelijker te hanteren bij verpakking en transport.

Vervolgens worden de producten gecontroleerd op onder andere dimensie, scheurtjes en glasdikte. Ook vindt een visuele inspectie plaats met behulp van camera's. De goede producten worden ingepakt, meestal in industrieverpakking, soms in kratten.

De pallets met gereed product worden voorzien van een hoes, waarna ze naar de magazijnen worden getransporteerd voor opslag. Een klein gedeelte van de producten ondergaat een nabewerking. Ze worden bijvoorbeeld voorzien van een kunststof etiket.

De teksten en illustraties op deze pagina zijn afkomstig uit het boek: "In glas verpakt".
© 2001 De Bataafsche Leeuw / Johan Soetens. ISBN: 90-6707-525-6.